Racisme in de zorg
De NRC komt deze maand met een groot artikel over een onderzoek dat heeft plaatsgevonden in de ouderenzorg naar het welzijn van laagbetaalde zorgprofessionals in de ouderenzorg door Saskia Duijs/Amsterdam UMC. Het was onderdeel van het ZonMW programma Gender en gezondheid. Duijs schreef er een boek over: “Wat je niet ziet”
Precies een jaar nadat ik in Nursing seksisme en racisme aan de kaak mocht stellen met een gastblog over mijn casestudie naar gendersensitiviteit in de zorg lees ik dit artikel dat veel los maakt als je op LinkedIn de publicatie volgt.
Vorig jaar in Nursing vertelde ik dat ik naast het seksisme wat ik had onderzocht ook geschrokken was van het racisme dat ik dagelijks ervaarde op de werkvloer. Daarom ben ik nu ontzettend blij met dit onderzoek. Want ik heb in mijn casestudie maar heel weinig onderzoeksresultaten kunnen vinden die mijn ervaringen en observaties feitelijk en wetenschappelijk konden verklaren en ondersteunen waardoor ik heel makkelijk kon worden weggezet als bijzonder gevoelig en mijn ervaringen als zijnde incidenten. De conclusies van dit onderzoek zijn dus voor mij ontzettend herkenbaar.
In de kraamzorg waar ik jaren als belangenbehartiger heb gewerkt, is dit al zeker meer dan 30 jaar het geval. Vrouwen van kleur gaan heel snel na een opleiding als zzp-er werken. Al was het maar om zelf hun cliënten te kunnen uitkiezen om zo niet bloot te staan aan racisme of om niet enkel de “rotklussen” te krijgen van planners en leidinggevende die witte zusters makkelijker inzetbaar vinden. Het gebeurt allemaal heel erg onder de radar. Het is vaak een gevoel denken de mensen maar het is geen gevoel. Het gebeurt en nu is het eindelijk onderzocht en aantoonbaar.
Toen ik 5 jaar geleden weer als verpleegkundige ging werken, buiten de kraamzorg en in de thuiszorg,maatschappelijke opvang en GGZ terecht kwam, ben ik mij helemaal rot geschrokken. De zorg was bijna helemaal wit en er werd regelmatig door mijn roomwitte collega’s gepraat over donkere mensen “als mensen die hier niet hoorden”. Of ze nu patiënt waren of collega. Dit gebeurde niet eens besmuikt maar werd zonder gene tijdens de koffie maar ook tijdens vergaderingen gezegd. Tijdens mijn studie ontmoette ik zwaar christelijke zusters die zonder met hun ogen te knipperen vertelde dat Antillianen bijna allemaal crimineel zijn. Dat zat in het bloed, zeiden ze. Dit waren dus de potentiële hbo werkers in zorg en welzijn op een van de als beste bestempelde opleidingen. Geen docent greep in.
Een collega keek vrouwen met een hoofddoek aan alsof ze naar poep roken, weigerde bijna met ze te praten. Want ze moesten zich eerst maar eens aanpassen. Een mannelijke collega kon over iedere vrouw die hij lastig vond gewoon blijven zeggen dat deze vrouwen in de lift moesten worden opgesloten met een grote zwarte man.
En niemand greep in. Leidinggevenden zuchten als ik het benoemde. Het was al zo moeilijk om aan personeel te komen. En zoals, ze mij verzekerden: het is maar een gevoel. Jouw gevoel, Sis, voor sommige mensen is dit gewoon humor.
En over een collega van kleur, een jonge nog strijdbare fantastische goede professional, die had gewaagd om een hoger salaris te vragen omdat ze wel heel erg laag in het loongebouw was ingedeeld terwijl ze wel enorm veel verantwoordelijkheden kreeg, werd door een manager gezegd tegen mij gezegd, toen ik vroeg waarom heb je haar niet gewoon die twee extra schalen gegeven die je mag geven conform de CAO, want nu is ze weg: “zij is sociaal onaangepast. Dat zit in die cultuur.”
Dit onderzoek is nog maar een topje van een hele grote ijsberg die heel erg stinkt. Laat ons er van leren en laten organisaties er eindelijk eens iets aan gaan doen.
Siska de Rijke
